سيد علي اكبر قرشي
37
قاموس قرآن ( فارسي )
* ( أَراذِلُنا بادِيَ الرَّأْيِ » ) * هود : 27 . رأى بمعنى ديدن و نيز بمعنى نظريّه و آنچه بفكر ميرسد آمده است . در اين آيه ظاهرا رأى مشهود كه جمع آن آراء است مراد مىباشد زمخشرى گفته : نصب بادى الرأى براى ظرفيت است و اصل آن « وقت حدوث اول رأيهم » يا « وقت حدوث ظاهر رأيهم » است يعنى مردم بنوح گفتند كه فقط اشخاص پست به تو گرويدهاند آن هم در ابتداى رأى و بدون تدبر و تفكر . در آيهء * ( « لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِما أَراكَ الله » ) * نساء : 105 گفتهاند مراد همان رأى و نظر است نه تعليم احكام از جانب خدا . در گذشته گفتيم : رأى چون به دو مفعول متعدى شود بمعنى علم آيد و ارباب ادب به آن تصريح كردهاند مثلا جوهرى در صحاح گويد : رأى با چشم بيك مفعول ، و رأى بمعنى علم به دو مفعول متعدى مىشود . راغب ميگويد : رأى آنگاه كه دو مفعول گيرد معنى علم ميدهد . اما در بعضى جاها ملاحظه مىشود با آنكه يك مفعول دارد بمعنى علم آمده نظير اين آيه * ( « أَ وَلَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَالأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما » ) * انبياء : 30 . و آيات ديگر از اين قبيل كه زياد است . در اقرب الموارد ميگويد رأى و ديدن اعم است از آنكه با چشم باشد يا با قلب . لذا بايد در اين گونه آيات بگوئيم : ديدن با قلب مراد است كه همان دانستن و درك كردن است و هر جا كه مناسب باشد ميتوان آن را علم يعنى ديدن با قلب معنى كرد و لازم نيست در اين باره در جستجوى دو مفعول باشيم . رؤيا : آنچه شخص در خواب ببيند * ( « لا تَقْصُصْ رُؤْياكَ عَلى إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْداً » ) * يوسف : 5 . يعنى آنچه در خواب ديدهاى بر برادرانت مگو ، تو را حيله ميكنند . رؤيا از مصاديق رأى است و چون شخص چيزى را در خواب مىبيند